Hesperian Health Guides
ЖАШ БАЛА ҮЧҮН ЭҢ МЫКТЫ ТАМАК
HealthWiki > Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү балдарды реабилитациялоо > 36-БӨЛҮМ: Тамактануу > ЖАШ БАЛА ҮЧҮН ЭҢ МЫКТЫ ТАМАК
Биринчи 6 ай ичинде
Эмчек сүтүнөн башка эч нерсе бербеңиз
ЭМЧЕК СҮТҮНӨН АРТЫК ЭЧ НЕРСЕ ЖОК, анткени эмчек сүтүндө балага зарыл заттардын идеалдуу айкалышы камтылган. Ал таза жана дайыма туура температурада. Мындан тышкары, эмчек сүтүндө ымыркайды инфекциялардан коргоочу эненин “антителолору” бар.
Ушул себептен, эмчек сүтү Даун синдрому бар бала же жеген тамагынан улам какай берип, пневмония оорусуна чалдыгуусу мүмкүн болгон бала сыяктуу, инфекция жугузуп алуу ыктымалдыгы көбүрөөк балдар үчүн айрыкча маанилүү.
Эмчек сүтү башка сүттөргө же “формулаларга” салыштырмалуу ымыркай балдардын ден соолугу үчүн пайдалуураак.
Эгер бала эмчек эме албаса, анда апасы эмчегинен сүтүн идишке сарыктырып:
анан аны кашык менен баласына берсе болот. Where Women Have No Doctor (Аялдын ден соолугу үчүн)] деген китептин 112-бетин караңыз.
ЭСКЕРТҮҮ! Ымыркайлардын атайын бөтөлкөлөрүн мүмкүн болушунча колдонбоңуз. Алардан инфекция көп жугат.Чыны менен кашык аркылуу берген коопсузураак.
6 айдан кийин
Эмчек эмизүүнү улантыңыз жана, андан тышкары, балага башка тамактарды да – витаминдерге бай ширелерди жана мөмөлөрдү; жашыл жалбырактуу жашылчалардан пюре жасап; буурчактын түрлөрүн сууга бышырып, кабыктарынан ажыратып, майдалап, пюре түрүндө; жер жаңгагын кабыгынан ажыратып, майдалап, пюре түрүндө; жумуртканын сарысын; банан жана күрүч, жүгөрү сыяктуу негизги азыктардын түрлөрүн – бере баштаңыз.
Кичинекей ашказанга улам-улам тамак берип туруу керек. Бир жашка чыга элек балдарды күнүнө жок жегенде 5 маал тамактандырыңыз, мындан тышкары, тамактандыруулардын ортолорунда да шам-шум эттирип туруңуз.
Бала катуу тамакты жей албаса да, ага сүт, ымыркайлардын “формула” сүтүн же “күрүч сорпосун” гана берген жетишсиз. Бала 6 айга толгондон кийин ага атүгүл эненин сүтү да аздык кылат. Башка тамактарды майдалап, пюре же суюк түрдө бериңиз.
8 айдан 1 жашка чейин, үйдөгүлөрү кандай тамак менен тамактанса, бала да так ошол эле тамактар менен тамактанууга тийиш, атүгүл ага ошол тамагын майдалап, пюре же суюк түрдө берүүгө туура келсе да.
ВИЧ жана эмчек эмизүү
Эгер аялда ВИЧ-инфекция бар болсо, кээде бул инфекция эмчек сүтү аркылуу балага өтүп кетиши мүмкүн. Бирок эгер таза суу жетишсиз болсо жана ымыркайлардын “формула” сүтүн такай берип туруу мүмкүн болбосо, анда баласы ВИЧинфекция козгоочу СПИД оорусунан мурун, ичөткөктөн, дененин суусуздануусунан жана азык заттардын жетишсиздигинен улам болуучу алсыроодон чарчап калышы мүмкүн. Үйүндөгү жана коомчосундагы жагдайды баалап, эмне кылуу керектигин эне өзү гана чече алат. Мындан тышкары, ВИЧ-инфекция энеден балага өтүүсүнө жол бербөөчү дарылар бар. Аларды энеси да, баласы да кабыл алуусу керек.
Аймагыңызда кайсы дарылары жеткиликтүү экенин билүү үчүн, медициналык кызматкерге кайрылыңыз. 6 айлык курактан өткөн балдар чоңоюп, күчкө толуп калгандарына байланыштуу ичөткөктөн чарчап калуу коркунучу аларда азыраак. Буга чейин баласына эмчек эмизип келген, ВИЧинфекциясы бар аял, баласы 6 айга толгондо, ага эмчек эмизүүсүн токтотуп, сүттүн башка түрлөрүн жана башка тамактарды берип баштоосу зарыл. Ушундай жол аркылуу баласына ВИЧ-инфекцияны жугузуп алуу коркунучун азайтууга болот.